سيب زير درختي؛ فرصتي براي اقتصاد باغداران آذربايجان غربي

آذربايجان‌غربي، به‌عنوان يکي از قطب‌هاي توليد سيب در کشور، سال‌هاست که با ظرفيت‌هاي کشاورزي و باغي خود شناخته مي‌شود.

توليد سالانه ميليون‌ها تن سيب در اين استان نه‌تنها سهم مهمي در تأمين نيازهاي داخلي دارد، بلکه زمينه صادرات و ايجاد ارزش افزوده اقتصادي را نيز فراهم مي‌آورد با اين حال، تا چند سال پيش يکي از مشکلات اساسي کشاورزان و باغداران استان، مديريت سيب‌هاي صنعتي و زير درختي بود که به دليل عدم وجود راهکارهاي مناسب براي خريد، جمع‌آوري و فرآوري، نه‌تنها بخشي از محصول هدر مي‌رفت، بلکه مشکلات اقتصادي و زيست‌ محيطي نيز براي توليدکنندگان ايجاد مي‌شد.

سيب‌هاي زير درختي که اغلب داراي عيوب ظاهري يا اندازه‌هاي کوچک‌تر بودند، در گذشته بدون هيچ بهره‌برداري اقتصادي رها مي‌شدند و اين مسئله گلايه و نارضايتي کشاورزان را به همراه داشت.

نبود مراکز خريد مجاز، ضعف در زنجيره حمل و نقل و نبود کارخانجات تبديلي مجهز، موجب مي‌شد که حجم زيادي از اين محصول با ارزش به ضايعات تبديل شود و فرصت‌هاي اقتصادي براي استان از دست برود.
اما در طي دو سال گذشته، با توجه به سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي دقيق مسئولان استاني و حمايت‌هاي سازمان‌هاي مرتبط، روند جمع‌آوري و فرآوري سيب‌هاي زير درختي به‌طور قابل توجهي بهبود يافته است.
مراکز خريد سيب مجاز و بهداشتي در مناطق مختلف استان راه‌اندازي شده‌اند که به‌صورت مستقيم با باغداران همکاري مي‌کنند و سيب‌هاي توليدي را بر اساس کيفيت و نوع، خريداري مي‌کنند اين اقدام باعث شده است که کشاورزان با اطمينان کامل محصول خود را به مراکز معتبر عرضه کنند و نگراني از بابت هدر رفتن محصول کاهش يابد.

پس از جمع‌آوري سيب‌ها، مرحله بعدي انتقال اين محصول به کارخانجات تبديلي است که نقش مهمي در ايجاد ارزش افزوده و جلوگيري از ضايعات دارد کارخانجات مجهز به خطوط فرآوري و بسته‌بندي، سيب‌ها را به انواع محصولات مانند کنسانتره، پوره، مربا و آبميوه تبديل مي‌کنند و اين فرآيند نه تنها درآمد کشاورزان را افزايش مي‌دهد، بلکه اشتغال مستقيم و غيرمستقيم قابل توجهي در استان ايجاد کرده است.
يکي ديگر از نکات مهم اين روند، توجه ويژه به بهداشت و کيفيت محصول است مراکز خريد مجاز موظف به رعايت استانداردهاي بهداشتي و بسته‌بندي مناسب هستند که از نظر سلامت مصرف‌کننده و همچنين ماندگاري محصول اهميت ويژه‌اي دارد اين امر باعث افزايش اعتماد خريداران و حتي بازارهاي صادراتي شده و استان را در مسير توسعه صادرات محصولات تبديلي قرار داده است.

علاوه بر اين، مديريت صحيح سيب‌هاي صنعتي و زير درختي، تأثير مثبتي بر کاهش آلودگي محيط زيست و حفظ منابع طبيعي نيز داشته است در گذشته، رهاسازي حجم بالاي سيب‌هاي ضايعاتي باعث ايجاد مشکلات زيست‌ محيطي مانند آلودگي خاک و جمع‌آوري غير اصولي مي‌شد، اما اکنون با ورود اين محصولات به چرخه توليد و فرآوري، ضمن حفظ محيط زيست، بهره‌وري اقتصادي استان نيز افزايش يافته است.به طور کلي، تجربه موفق جمع‌آوري و فرآوري سيب‌هاي زير درختي در آذربايجان‌غربي نشان مي‌دهد که با برنامه‌ريزي مدون، ايجاد زيرساخت‌هاي مناسب و حمايت از کشاورزان، مي‌توان بسياري از معضلات سنتي کشاورزي را به فرصت‌هاي اقتصادي تبديل کرد اين موفقيت، نه تنها باعث ارتقاء معيشت باغداران شده، بلکه زمينه‌اي براي توسعه صنايع تبديلي، اشتغال‌زايي پايدار و افزايش درآمد استان فراهم آورده است.
فروش سيب‌ها دغدغه ما را رفع کرد
حسين احمدي، يکي از باغداران شهرستان تکاب، گفت: قبلاً بخش زيادي از سيب‌هاي زير درختي ما بدون استفاده هدر مي‌رفت و حتي براي جمع‌آوري آن‌ها هزينه پرداخت مي‌کرديم اما با ايجاد مراکز خريد مجاز، اکنون مي‌توانيم همه محصول را با قيمت مناسب بفروشيم و دغدغه‌اي از بابت ضايعات نداشته باشيم.

وي افزود: همکاري با مراکز مجاز باعث شده که سيب‌ها به صورت بهداشتي جمع‌آوري شوند و به کارخانجات تبديلي منتقل شوند. اين روند علاوه بر افزايش درآمد ما، باعث ايجاد اشتغال براي کارگران محلي و رونق اقتصادي منطقه شده است.
فرآوري سيب‌ها ارزش افزوده بالايي ايجاد کرد
زهرا مرادي، کشاورز ديگري از شهرستان مياندوآب، نيز اظهار داشت: امسال براي نخستين بار، تمام سيب‌هاي زير درختي باغ ما توسط مرکز خريد مجاز جمع‌آوري شد و هيچ کدام هدر نرفت. اين تجربه نشان مي‌دهد که برنامه‌هاي اخير اداره کشاورزي و حمايت‌هاي مسئولان بسيار مؤثر بوده است.

وي تصريح کرد: فرآوري سيب‌ها به محصولاتي مانند کنسانتره و آبميوه، ارزش افزوده بالايي ايجاد کرده و باعث شده که بازارهاي محلي و حتي صادراتي به اين محصولات توجه بيشتري داشته باشند.
جمع‌آوري بهداشتي اعتماد کشاورزان و مردم را افزايش داد
حسيني مدير يکي از مراکز خريد سيب صنعتي گفت: ما موظف هستيم سيب‌ها را با رعايت کامل اصول بهداشتي خريداري و سپس به کارخانجات تبديلي منتقل کنيم. اين اقدام نه تنها کيفيت محصول را تضمين مي‌کند، بلکه اعتماد کشاورزان و مصرف‌کنندگان را نيز افزايش مي‌دهد.

وي افزود: طي دو سال گذشته، همکاري نزديک با باغداران باعث شده که حجم قابل توجهي از سيب‌هاي زير درختي به چرخه توليد بازگردد و ضايعات کاهش يابد همچنين ايجاد اشتغال براي نيروهاي محلي و رونق کارخانجات تبديلي از ديگر اثرات مثبت اين روند است.

موسي‌پور يک ديگر از مراکز خريد سيب زيردرختي در شهرستان مياندوآب نيز با اشاره به اهميت اين طرح گفت: با برنامه‌ريزي دقيق و هماهنگي با کشاورزان، امسال توانستيم بيش از 90 درصد سيب‌هاي زير درختي منطقه را جمع‌آوري و فرآوري کنيم اين موضوع نشان‌دهنده موفقيت برنامه‌هاي حمايتي و افزايش بهره‌وري در زنجيره توليد است.

مدير اين مرکز اضافه کرد: علاوه بر جمع‌آوري سيب‌هاي زير درختي، تلاش داريم تا با آموزش باغداران و معرفي بهترين روش‌هاي نگهداري محصول، کيفيت سيب‌ها افزايش يابد و بازارهاي داخلي و خارجي از اين محصولات استقبال بيشتري داشته باشند.
مراکزخريد سيب زيردرختي ساماندهي مي‌شود
جمال ساداتي، مدير تعاون روستايي آذربايجان‌غربي، از اجراي طرحي مهم براي ساماندهي خريد سيب درجه سه از باغداران استان خبر داد و اظهار کرد: امسال 32 مرکز خريد مجاز براي جمع‌آوري اين محصول در سطح استان در نظر گرفته شده است.
وي تصريح کرد: اين اقدام در راستاي حمايت از توليدکنندگان، کاهش ضايعات و مديريت هوشمندانه بازار سيب استان اجرا مي‌شود.

ساداتي افزود: آذربايجان‌غربي يکي از قطب‌هاي اصلي توليد سيب در کشور است و بخش قابل توجهي از اقتصاد کشاورزي استان به اين محصول وابسته است؛ بنابراين هرگونه اقدام براي ساماندهي عرضه و فرآوري سيب، اثر مستقيم بر معيشت کشاورزان و ثبات بازار خواهد داشت.

مدير تعاون روستايي آذربايجان‌غربي با اشاره به ظرفيت عظيم کشاورزي استان گفت: در حال حاضر بيش از 65 هزار هکتار از اراضي استان به کشت محصولات باغي اختصاص يافته و پيش‌بيني مي‌شود بيش از 950 هزار تن سيب درختي از باغات برداشت شود.
وي افزود: از اين ميزان، حدود 350 هزار تن سيب درجه سه هستند که معمولاً براي مصرف تازه‌خوري مناسب نيستند و بيشتر در صنايع تبديلي و فرآوري مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين آمار نشان‌دهنده جايگاه محوري استان در توليد سيب کشور است و ضرورت مديريت هوشمندانه برداشت و عرضه اين محصول را دو چندان مي‌کند.
ساداتي درباره ساز و کار حمايتي از باغداران بيان کرد: به منظور کاهش هزينه‌هاي حمل و نقل، جلوگيري از پراکندگي عرضه و خريد بهداشتي سيب زير درختي، 32 مرکز خريد با مجوزهاي لازم در سطح استان فعال خواهند شد اين مراکز با نرخ توافقي محصول باغداران را خريداري مي‌کنند و ضمن حمايت مستقيم از توليدکننده، کيفيت محصول و سلامت عمومي جامعه را نيز تضمين مي‌کنند.

وي افزود: وجود مراکز خريد مجاز علاوه بر مديريت بهينه محصول، از شکل‌گيري بازارهاي غيررسمي جلوگيري مي‌کند و اطمينان مي‌دهد که سيب‌هاي زير درختي به صورت اصولي و بهداشتي وارد چرخه مصرف و صنايع تبديلي شوند اين اقدام نقش مهمي در ارتقاي بهره‌وري کشاورزي و جلوگيري از هدررفت محصولات دارد.
مدير تعاون روستايي استان همچنين از تعيين نرخ توافقي براي خريد سيب درجه سه خبر داد و گفت: قيمت امسال اين محصول بين 14 هزار و 500 تا 15 هزار تومان در نظر گرفته شده است اين نرخ با هدف ايجاد تعادل ميان هزينه‌هاي توليد و منافع باغداران تعيين شده و هم‌زمان زمينه تأمين مواد اوليه صنايع تبديلي را با قيمتي منطقي فراهم مي‌کند.

به گزارش امانت به نقل از اروم نيوز؛ ساداتي در پايان خاطرنشان کرد: تجربه سال‌هاي گذشته نشان داده که خريد توافقي محصولات کشاورزي مي‌تواند فشار اقتصادي بر کشاورزان را کاهش دهد و ثبات نسبي در بازار ايجاد کند اجراي اين طرح نه تنها درآمد باغداران را تضمين مي‌کند، بلکه به توسعه صنايع تبديلي و بهبود کيفيت محصولات کشاورزي استان کمک شاياني خواهد کرد.